Adet Kanaması Hakkında Tüm Bilgiler

Adet kanaması kadınlarda gerekli midir?, Adet kanamasının hiç olmaması durumu, adet zamanında cinsel ilişki olur mu?, Adet düzensizlikleri ve adet esnasında yaşadığımız duygusal değişimler, çok sık ve düzensiz adet kanamaları  

Adet Kanaması Kadınlarda Gerekli Midir?

Bu konuda son yıllarda bir çok çalışma yapılmıştır. Yeni doğum kontrol hapları özellikle düşük dozda östrojen taşıyanlar adet kanamasını yapan dokunun oluşmasına yol açan rahim içi örtücü tabakasının harekete geçirilmesini genellikle geciktirirler. Bu yüzden bu tür hapları kullanan kadın pek az adet görür.

Ay hali kanamasının yararsız ya da zararlı olduğu kanıtlansa, birçok kadın bunun kalınlıklarının bir parçası olduğunu öne sürerek baş kaldıracaklardır. Böyle bir durumda olduğunda geniş bir eğitim programı gerekecektir. Ay hali kadınlığın sadece bir parçasıdır. Rahimi ya da göğsü alınan kadınların kadınlıklarının sürdüğü göz önüne getirilirse bu mantığın adet kanamasında da geçerli olacağı anlaşılır. Birçok kadın düşük östrojenli doğum kontrol haplarından yararlanabilmektedir . Kanaması çok olup bu yüzden demir eksikliği çeken ya da ay halleri ağrılı olan kadınlara bu haplar iyi gelir. Düşük hormonlu haplar alındığında ay hali kanamaları çok az olur.

Son zamanlarda ortaya konulan antigonadotrop hormonlarla doğum kontrolündeyseniz kanamanız hiç olmayabilir. Son araştırmalara göre ay hali ile göğüs kanseri arasında sıkı bir ilişki bulunabilir. Gençliklerinde sık sık hamile kaldıkları için az ay hali kanamaları geçiren ya da bol bol bebek emziren kadınlarda göğüs kanserinin önemli derecede düşük olduğu gösterilmiştir. Bu sonuçlar doğum kontrol haplarına yeni bir destek sağlamıştır. Aydan aya göğüslerdeki değişiklikler kanserde rol oynuyor olabilir. Bu konuda daha kesin bulgular ortaya çıktığı takdirde kadınlarda yumurtlamayı baskı altına alıcı doğum kontrol haplarının uygulamaya konulması daha iyi olacaktır.

Adet Kanamasının Hiç Olmaması Durumu

Adet kanamasının hiç olmaması durumu iki türlüdür : Başlangıçtan beri hiç ayhali olmamış vakalar ve sonradan ayhalinin kesildiği durumlar.

Hiç ayhali olmama durumu ya doğuştan bozukluklardan ya da hipofiz ve yumurtalıklar arasındaki fonksiyon bozukluklarından kaynaklanır. Bu durumdaki bir genç kız 16 yaşına geldiğinde bir jinekoloğa gösterilmelidir. Doğuştan anormallikler yoksa doktor genellikle hormon tedavisine başlar.

Ayhalinin sonradan kesilmesinin en çok rastlanan nedeni hamileliktir, fakat birçok başka nedenle de olur. Ayhali yumurtalıklarla beyin arasındaki çok ince bir hormonal işbirliğine bağlıdır. Bu mekanizma kilo alma, kilo verme, beslenme bozuklukları ,üzüntüler, doğum kontrol hapları ya da önemli bir hastalık tarafından aksatılırsa, kanamalar kesilebilir. Bu kesinti 2,3 aydan çok uzarsa bir doktora başvurmalısınız.

Birden fazla ayhali aksamış ve cinsel etkinlik içinde bulunan bir kadın, her şeyden önce gebelik testi yaptırmalıdır. Gebelik testi negatifse östrojen düzeyini ölçmek için hormon tahlili ve yumurtlama durumunu anlamak için endometrium biyopsisi yapılmalıdır. Bu muayenehanede ya da hastanede genel anestezi altında yapılır. Bir beyin filmi de çektirmelisiniz, çünkü bir beyin tümörü, hipofiz bezi ile yumurtalıklar arasındaki işbirliğini aksatabilir. Kilo almak ve vermek de buna neden olabileceğinden böyle bir durum varsa, doktora bildirmelisiniz. Doğum kontrol haplarının çok uzun süre kullanılması da yukarıda belirtildiği gibi aynı sonucu doğurabileceğinden kanama oluncaya kadar haplar bırakılmalıdır. Daha önceki doğumlarda ki enfeksiyonlara, şiddetli kanamalara bağlı olarak hipofiz bezinde meydana gelebilecek olan hasarlarda aynı sonucu verebilirler. Bunlar sadece hormon verilerek tedavi edilebilirler.

Sinirlilikten ve ruhsal gerginlikten de sık sık ay halinde kesilme olur. FSH ve LH hipofizden serbest bıraktıran ve bunlar aracılığıyla yumurtlamayı düzenleyen beyin hormonları ruhsal durumlardan etkilenebilirler. Kadın rahatlığa kavuşur kavuşmaz ya da daha sakin bir çevreye gider gitmez genellikle kanama hemen başlar.

ADET ZAMANINDA CİNSEL İLİŞKİ OLUR MU?

Ay hali sırasında yapılan ilişkiler ile ilgili olarak birçok müthiş hikaye anlatılmıştır.

Adet zamanında rahim ağzının açık bulunduğu için ve dışarıya artık maddelerin atılması için aracı olduğu doğrudur. Dolayısıyla bu zamanda temas olursa kolayca mikrop kapabilir. Bu nedenle ay halinin ilk iki gününde yada kanamanın en şiddetli olduğu sırada hiç olmazsa erkek koruyucu olarak prezervatif kullanmalıdır. Kanama iyice sonlanınca rahim ağzı hemen hemen kapalı duruma geçecek ve prezervatifsiz ilişkinin bir sakıncası kalmayacaktır. Bu konuda bunun haricinde başka bir tehlikeli durum söz konusu değildir ve bunun dışındaki her türlü dehşet verici hikayeler asılsızdır.

Bu sırada vajinayı yıkamak içeride hamilelikten koruyucu bir diyafram varsa onu da etkisiz duruma getireceğinden doğru değildir. Unutmayın ki adet kanaması olması bir sağlık belirtisidir.Cinsel ilişki sırasında kadının aklını buna takması hiç gerekli değildir. Burada ruhsal bir sorun var isede olsa olsa erkeklerden kaynaklanan masallara inanmaktan doğmaktadır.

Kadınların çoğunda özellikle ay halinin son günlerinde cinsel arzularında artma olur. Bunda kanamanın yaptığı uyarının rolü vardır . Üstelik ay halinin ağrılı krampları da bu sırada kaybolmuştur. Bazı kadınlarda ise sinir sisteminde artmış bulunan duyarlılık sonucu olarak ay halinin hemen öncesinde istek artar. Daha önce belirtildiği gibi bu sırada ilişkide bulunmanın bir zararı yoktur. Tersine var olan gerginliğin azalmasında etkili bile olabilir.

Aybaşı Düzensizlikleri ve Aybaşındaki Hormonal Değişiklikler

Aybaşı halinin düzeni kadından kadına değişir.Çoğunlukla 28 gün kadardır ancak yumurta oluşması bazı kadınlarda düzensizlik gösterir . Aşırı kilo alma ya da verme de böyle bir düzensizlik olabilir.

Bugün artık bilinmelidir ki ayhali beynin tabanındaki Hipofiz bezinin salgıladığı iki hormon tarafından düzenlenmektedir Bunlar LH ve FSH olup beyindeki hipotalamusun çıkardığı hormonların etkisindedirler. Bu sonuncular da kadının ruhsal ve duygusal durumuyla son derece ilgilidir. Bu yüzden bir kadın şiddetli bir ruhsal baskı altında kalırsa Ay halinin kesilmesi ortaya çıkar. Kadınlar bu durumu bilmeli ve ay hallerindeki düzensizlikler de ruhsal baskı ve gerginliklerin çaresine bakmayı öğrenmelidirler. Yumurtalıklarındaki kistlerde enfeksiyonlarda ve benzeri hastalıklarda da ayhali düzensizlikleri olabilir.

Adet sırasında hipofizdeki LH ve FSH ile yumurtalıklardaki östrojen ve progesteron hormonları arasında sıkı bir bağlantı vardır. Bu hormonlar endometriumda ki dönemsel değişiklikler kadar yumurtlamanın oluşumundan da sorumludurlar.

Ay halinin hemen arkasından hipofizden FSH salgılanması artar ; bu salgı yumurtalıklardaki folikülleri uyarır. Foliküller yumurta haline dönüşebilecek olan hücrelerdir. Foliküller büyümeye başladıkça salgıladıkları östrojen hormonu da artar. Bilinmeyen nedenlerle her ay bir folikül öbürlerinden daha çok büyüyerek bir graaf folikülüne gelişir. Bu da o ayın yumurtasını oluşturur. Birden çok doğum durumunda O ay birçok graaf folikülü birçok yumurta oluşturmuş bulunabilir. Şu anda bir kadının yumurtalıklarında belirli bir zamanda bulunan bir yada birden çok graaf folikülünün hangi yumurtalıkta yumurtlamayı oluşturacağı kestirilememektedir.

Yumurtlamadan hemen önce olan östrojen artması hipofiz bezinde bir tepki yaratır ve FSH azaltır, LH artar. Bunun sonucunda yumurtlama olur yumurta graaf folikülünden çıktıktan sonra graaf folikülü corpus luteum denilen sarı cisime dönüşür; bunun içindeki hücrelerde progesteron hormon salgılamaya başlarlar. Buna annelik hormonu da denir. Çünkü hamileliğe ve anneliğe hazırlayıcıdır. Progesteron hormonu endometriumda ve bazen ısıda değişiklikler yapar. Bazal ısı ,sabah uyanınca hiçbir hareket yapmadan önceki ısıdır. Bu ısı adetten sonraki 2 haftanın sonunda hafifçe düşer. Bu düşüş yumurtlama sırasında rastlar. Yumurtlama zamanında adet zamanına kadar yaklaşık bir iki dizyem kadar yüksek kalır.

Döllenme olmazsa adetten hemen önce corpus luteum parçalanır. Bunun sonucunda kanamadan bir gün kadar önce progesteron miktarında ve bazal ısıda birdenbire düşüş olur

Aybaşı Sırasındaki Bedensel ve Duygusal Değişiklikler

Rahim, hormonların etkisi altında ve aylık dönem içinde sürekli olarak değişikliklere uğrayan bir organdır. Rahmin içini örten endometrium tabakası, bu aylık dönem sırasında zaman zaman kalınlaşır ve damardan zenginleşir. Bu durum rahmi döllemeye hazırlar, döllenme olmazsa , endometriumda yapılmış olan hazırlıklar dışarıya atılır. Bu ölü hücreleri , adet kanı rahimden , serviksten ve vajinanın içinden dışarıya sürükler. Bu sırada meydana gelen hormonal değişikliklerle endometrium örtü tabakasındaki temizlenme tamamlanır ve bu hormonal değişikliğin etkisiyle kadın aybaşının ardından kendini daha iyi hisseder.

Rahimdeki asıl temizliği yapan , hormonal fonksiyon olup, akan kanın miktarıyla temizlenmenin azlığı ya da çokluğu ayrı ayrı şeylerdir.
Adet kanıyla atılanlar , sağlık için gerekli değildir. Rahmin içindeki gereksiz tabakadır., bu kayıba üzülmek yersizdir.

Bu iki işlevin , yani ölmüş hücrelerin kanla atılmasının ve rahim içindeki örtü tabakasının hormonal fonksiyonla temizlenmesinin birlikte yaptıkları etkiler , adet kanamasındaki sağlıklı olayı oluştururlar.

Kadınların çoğunun aybaşı sırasında duyduğu bedensel ve duygusal dalgalanmalar küçümsenmemelidir. Bunların büyük bir bölümü hormonal değişikliklerden olur. Vücut ısısı bu sırada yükselir. Progesteron ve östrojen hormonlarının kandaki düzeyleri de aybaşından hemen önce yükselir.

Bu hormon değişikliklerinden biri, tuzun vücutta tutulmasıdır. Tuz da suyu tutar. Bu yüzden birçok kadın adet öncesinde vücutlarındaki su birikimi nedeniyle kendilerinde şişlik hissederler ve şikayetlerinde artma olur. Bu durumda pek çok doktor idrar söktürücü ilaçlar verirler, bir bölümü de sadece adet öncesinde tuzu kısar. Tuz azaltılınca , suyun vücutta tutulması da böylece önlenmiş olur. Adet öncesinde ve sırasında sık olarak sivilce ve bulantılar da olur.

Bu bedensel değişikliklerle birlikte ruhsal bozukluklar , bunalımlar olabilir. İstatistiklere göre kadınlardaki intiharlar çoğunlukla aybaşı zamanı olmaktadır.
Bu ruhsal bunalımlar kadınların aybaşı zamanını bir musibet gibi görmelerini haklı kılmaktadır. Ama yine de yapılabilecek şeyler vardır. Adet başında ve doğum kontrol hapı alanlarda B6 vitamini azalmaktadır.

Adet öncesi ruhsal bunalımlarda B4 vitamini noksanlıkları bulunmuştur. Bu vakalarda B4 vitamini verilmesiyle iyilik sağlanmıştır. Bu nedenle adet öncesi ruhsal bunalım ve sivilcelerde , doğum kontrol hapı alanlarda yüksek dozda B4 vitamini salık verilmektedir.

Adet sırasında B4 vitamini bolca içeren çok vitaminli haplardan günde bir tane, bunalım ve sivilceler şiddetliyse iki ya da üç tane verilir.

Bu bunalımların bazılarından ya da çoğundan hormonal değişiklikler sorumluysa da , bunlarda bile ruhsal etkenler rol oynar; örneğin aybaşı üzerine korkulu hikayeler anlatılırsa , bunalım daha kolayca ortaya çıkar. Bu korkular , asıl neden olmasa da , aynı etkiyi yaptığı için bu ruhsal nedenlerin ortadan kaldırılması gerekir.

Adet sırasında vücuttan demir yitirilir.Kanama çok olmuşsa bu noksanlık da fazla olacaktır. Aybaşından sonraki halsizliklerde bu demir eksikliğinin payı bulunabilir. Buna karşı, vitaminlerle birlikte verilecek demirli bir ilaç , kandaki hemoglobini arttırarak bu durumu düzeltebilir. Kuşkusuz , demir eksikliğini önleyecek bir hormon tedavisi uygulamaktaysanız, bir enerji kaybınız sözkonusu olmayacaktır.

Çok Sık veya Düzensiz Adet Kanamaları

Adet kanamalarının çok ender, yılda bir, iki kez olması genellikle, ya hipofiz fonksiyon bozukluklarından ya da Stein-Leventhal sendromu denilen, çok kistli yumurtalıklardan kaynaklanır. Sözkonusu hastalıkta yumurtalıklar büyümüştür. Bu durum düzenli yumurtlamayı ve corpus luteum dediğimiz sarı cismin gelişmesini önler, böylece ay halini engeller.

Bu hastalık doğum kontrol hapları ya da başka hormonlarla tedavi edilir. 10 miligram progesteron içeren tabletlerden günde iki kez alınarak ya da enjeksiyonlarına 5 gün devam edilerek kanama genellikle sağlanabilir.Östrojen yeterli bir düzeyde ise progesteron birkaç gün uyguladıktan sonra endometrium tabakası ayrılıp dökülür. Bu durum clomid uygulamasıyla da düzene sokulabilir ya da yumurtalıktan kama biçiminde bir parçanın çıkarıldığı bir ameliyat sonucunda, yumurtalığın normal bir büyüklüğe indirilmesi ile yumurtlama başlar. Tedavi edilmezse de, kadın hamile kalabilir fakat yumurtlama zamanını bilmediğinden bu daha zor olur. Bu durum, doğum kontrol hapları bırakıldıktan sonra ve rahime takılan doğum önleyici aletlerin tahrişinden de ortaya çıkabilir. Bir düşük tehdidi ya da dış gebelik belirtisi de olabilir.

Sık ve düzensiz kanamalar çeşitli nedenlerden olur: hormonal dengesizlikler, yumurtlama bozuklukları, ruhsal baskılar, sinirlilik, rahim travmaları, polipler, fibroid tümörler, serviks iltihapları ve bunun gibi . Doğum kontrol haplarında ki yetersiz hormon dozajından korunmak için takılan aletlerin tahrişinden de olabilir. Yine bu da bir düşük tehdidinin ya da dış gebeliğin belirtisi olabilir. Anormal kanama, kanser işareti olabileceği için daima üzerinde durulmalıdır.

İlk ayhalinin başlaması kadından kadına bir hayli değişir. Son 10 yıldır daha erken başlıyor gibidir. 12 yaşında bir kızda ayhalinin başladığını görmek anormal değildir. Bunun daha iyi beslenmeye mi ,yoksa tümüyle kadının bedensel yapısına mı bağlı olduğu bilinmemektedir. İlk birkaç yıl adetleri düzensiz olabilir, hafif ay hallerini çok ağır olanlar izleyebilir. Birkaç ay adet olmayabilir. Bunun nedeni yetersiz yumurtlama ve anormal hormon düzeyleridir. Bir genç kız cinsel olgunluğa ulaşıncaya kadar bu düzensizlikler sürer ve bu durum 3 ile 4 yıl böylece gider. Bu durum huzursuzluk, sinirlilik ve cinsel ilişki başlamışsa hamilelik korkuları yaratır. Bu sinirlilik yeniden beyin hormonlarını etkileyerek kanamayı engeller. Durum buysa progesteronla genellikle düzeltilebilir. Uzun bir aralıktan sonra ayhali yeniden başladığında, rahimde çok doku yığılmış bulunduğu için ağır bir adet kanaması olur. Bu genellikle progesteron uygulanarak kontrol altına alınabilir.


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.